Tu Bát quan trai: tám giới một ngày đêm cho Phật tử tại gia
Bát quan trai là pháp tu dành riêng cho Phật tử tại gia, giúp người bận rộn có một ngày một đêm sống thanh tịnh, gieo hạt giống xuất gia. Nhiều chùa tổ chức khóa tu Bát quan trai vào Chủ nhật hoặc ngày rằm. Bài này do website Chùa Phương Đàn tổng hợp, giúp quý vị hiểu tám giới và chuẩn bị trước khi tham gia.
Bát quan trai là gì
Bát là tám, quan là cửa ải, trai là thanh tịnh, ở đây còn chỉ việc không ăn sau giờ ngọ. Bát quan trai là tám giới như tám cửa ải ngăn các điều xấu, giúp thân tâm thanh tịnh trong một ngày một đêm, tính từ sáng hôm nay tới sáng hôm sau.
Trong kinh Tăng Chi Bộ, Đức Phật dạy cư sĩ tại gia giữ tám giới vào các ngày trai giới hằng tháng. Ngài so sánh công đức của một ngày giữ trọn tám giới lớn hơn cả việc làm vua cai trị nhiều xứ sở, vì giới hạnh đem lại an lạc bền lâu.
Tám giới của Bát quan trai
- Không sát sinh: không giết hại bất cứ sinh vật nào.
- Không trộm cắp: không lấy những gì không được cho.
- Không dâm dục: giữ thân hoàn toàn trong sạch trong một ngày đêm, kể cả với vợ chồng.
- Không nói dối: nói lời chân thật, hòa nhã.
- Không uống rượu và các chất gây nghiện.
- Không trang điểm, đeo trang sức, không ca hát nhảy múa và không xem nghe ca múa.
- Không nằm ngồi giường ghế cao rộng, sang trọng.
- Không ăn sau giờ ngọ: chỉ ăn trước 12 giờ trưa, buổi chiều tối có thể dùng nước, nước trái cây lọc.
Năm giới đầu giống năm giới của Phật tử tại gia, chỉ khác giới thứ ba nâng lên thành không dâm dục hoàn toàn. Ba giới sau giúp buông bỏ những thói quen hưởng thụ.
Ý nghĩa của từng nhóm giới
Năm giới đầu: không làm hại
Đây là nền tảng đạo đức, giữ cho mình không làm khổ mình và người. Một ngày giữ trọn năm giới là một ngày mình đem lại sự an toàn cho mọi chúng sinh quanh mình.
Giới thứ sáu và bảy: buông bỏ hình thức
Không trang điểm, không giải trí, không nằm giường êm giúp mình nhận ra bao nhiêu thời gian và tâm sức mỗi ngày dành cho việc chăm chút vẻ ngoài và tìm kiếm khoái lạc. Một ngày sống giản dị giúp thấy rằng hạnh phúc không nằm ở những thứ đó.
Giới thứ tám: tiết chế ăn uống
Không ăn chiều giúp thân nhẹ nhàng, tâm tỉnh táo cho thời khóa buổi tối. Đây cũng là cách người tại gia nếm thử nếp sống của chư Tăng.
Lịch sinh hoạt gợi ý một ngày tu
- Sáng sớm: lễ Phật, thọ tám giới trước Tam Bảo hoặc trước vị thầy truyền giới.
- Buổi sáng: tụng kinh, nghe pháp, làm công quả nhẹ.
- Trước 12 giờ: thọ trai trong chánh niệm, im lặng.
- Buổi chiều: thiền hành, đọc kinh sách, pháp đàm.
- Buổi tối: tụng kinh, sám hối, ngồi thiền.
- Đêm: nghỉ trên chiếu hoặc giường đơn giản.
- Sáng hôm sau: lễ Phật, xả giới, hồi hướng công đức.
Phần sám hối và hồi hướng có thể tham khảo bài sám hối tại gia và hồi hướng công đức.
Tu Bát quan trai tại nhà được không
Được, nếu không có điều kiện đến chùa. Quý vị có thể tự thọ giới trước bàn thờ Phật bằng cách đọc lời phát nguyện giữ tám giới trong một ngày một đêm. Tuy nhiên, tu ở chùa có đại chúng, có thầy hướng dẫn sẽ dễ giữ giới hơn, vì ở nhà có nhiều việc cuốn mình đi.
Nếu tu tại nhà, nên báo trước cho gia đình để mọi người hiểu và hỗ trợ, tắt tivi và hạn chế dùng điện thoại, chuẩn bị bữa ăn chay trước giờ ngọ.
Chuẩn bị gì khi đi tu Bát quan trai ở chùa
- Hỏi chùa lịch khóa tu, thời gian bắt đầu và kết thúc.
- Mang áo tràng, quần áo gọn gàng màu nhã nhặn, đồ dùng cá nhân tối giản.
- Không mang trang sức, mỹ phẩm.
- Thu xếp công việc để không phải nghe điện thoại trong ngày tu.
Câu chuyện bà Visākhā và ngày trai giới
Kinh kể rằng nữ cư sĩ Visākhā, một đại thí chủ thời Đức Phật, một hôm đến tinh xá vào ngày trai giới. Đức Phật dạy bà về ba cách giữ ngày trai: cách của người chăn bò, chỉ lo nghĩ chuyện ăn uống ngày mai, cách của người tu sai đường, giữ hình thức mà tâm không thanh tịnh, và cách của bậc Thánh, vừa giữ giới vừa quán niệm Phật, Pháp, Tăng và tự thanh lọc tâm. Ngài khuyên bà giữ ngày trai theo cách thứ ba.
Lời dạy ấy nhắc người tu Bát quan trai rằng giữ giới không chỉ là nhịn ăn chiều hay không trang điểm, mà cốt lõi là một ngày tâm hướng về điều lành.
Những khó khăn thường gặp và cách vượt qua
- Đói buổi chiều: ăn trưa đủ chất, uống nhiều nước, có thể dùng nước trái cây lọc theo hướng dẫn của chùa.
- Buồn ngủ khi ngồi thiền: chuyển sang thiền hành, đi chậm trong sân chùa.
- Nhớ điện thoại: gửi điện thoại cho ban tổ chức hoặc tắt hẳn từ sáng.
- Tâm lăng xăng: đó là chuyện bình thường, cứ nhẹ nhàng đưa tâm về hơi thở hoặc câu niệm Phật.
Lợi ích của Bát quan trai
- Thân nhẹ, tâm tĩnh, ngủ ngon hơn sau một ngày sống giản dị.
- Nhận ra những thói quen hưởng thụ mình phụ thuộc, từ đó dễ tiết chế.
- Gieo hạt giống xuất gia, kết duyên với đời sống phạm hạnh.
- Gặp bạn đạo, được nghe pháp, được thầy hướng dẫn trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
Người bệnh, người già yếu có tu Bát quan trai được không?
Được, nhưng có thể xin phép thầy điều chỉnh giới không ăn chiều nếu sức khỏe không cho phép, ví dụ dùng sữa hoặc cháo loãng. Giữ tâm thanh tịnh quan trọng hơn hình thức.
Lỡ phạm một giới trong ngày tu thì sao?
Thành tâm sám hối và tiếp tục giữ các giới còn lại. Đừng vì một lỗi mà bỏ cả ngày tu.
Bao lâu nên tu Bát quan trai một lần?
Kinh khuyến khích vào các ngày trai giới mỗi tháng. Người bận rộn có thể bắt đầu mỗi tháng một lần, rồi tăng dần khi đã quen.